Tentoonstelling over St. Jozefstichting in Historisch Archief

HOOGEZAND - In het Historisch Archief Midden-Groningen is momenteel de tentoonstelling ‘Sint Jozefstichting: van droom tot zorg voor jong en oud’ te zien. 

In de jaren ‘20 van de vorige eeuw is er sprake van economische groei. Toch kan het leven zwaar zijn en ouderen leven soms in erbarmelijke omstandigheden. Pastoor Van der Steele uit Sappemeer ziet dat maar al te goed. Als hij op zijn 25-jarig priesterfeest in 1924 1000 gulden krijgt weet hij meteen wat hij ermee gaat doen: de oude pastorie verbouwen tot gasthuis voor ouderen. 

Helaas zijn de kerkmeesters van de Heilige Willibrordus in Sappemeer en het parochiaal armbestuur sceptisch: er is te weinig geld. Gelukkig vindt hij steun bij twee oudere parochianen, de heren Van der Werff en Beenker. In 1924 krijgen ze toestemming van de aartsbisschop en op 3 oktober 1924 richten ze de Sint Jozefstichting op. Maar van een gasthuis is dan nog lang geen sprake. De oprichting hiervan heeft nog heel wat voeten in de aarde. De emoties lopen zelfs zo hoog op dat Van der Steele ontslag neemt.

Hij wordt opgevolgd door pastoor Schenk. Onder zijn leiding wordt er in 1933 een nieuwe pastorie gerealiseerd. De stichting doet het echter rustig aan: snel toehappen gaat veel geld kosten. Uiteindelijk vindt de overdracht van de oude pastorie plaats op 16 april 1937. De stichting sluit een overeenkomst met de Zusters Franciscanessen van Denekamp. Zij gaan zich bezighouden met de naaischool, kleuterschool, kraamhulp en verzorging. Op 4 augustus 1937 arriveren de eerste vier zusters. Zuster Priscilla is moeder-overste. Niet lang daarna arriveert ook de eerste bewoner en wordt de eerste baby geboren: Adriaan. Daarna starten ook de naaischool en kleuterschool in de oude R.K.-Uloschool. Op 7 oktober brengt aartsbisschop De Jong een bezoek.

Nieuwbouw
Het aantal bewoners en geboorten neemt toe, maar de leef- en woonomstandigheden worden er niet beter op. Het is tijd voor nieuwbouw. De zusters verhuizen tijdelijk naar de zolder van het tehuis en eind 1939 is de nieuwbouw klaar. Het gebouw wordt ingewijd, waarna de zusters en de eerste bewoners hun intrek nemen. Tijdens de oorlog gaat het leven in Huize St. Jozef door. Ondanks de schaarste wordt in 1945 onderdak geboden aan vluchtelingen uit het zuiden van het land. In 1948 wordt de zolder verbouwd en krijgen de zusters eigen kamers. Ook vinden er regelmatig vieringen plaats en er worden zelfs onderscheidingen uitgedeeld. Zo ontvangt zuster Rosalia van Maria’s Kleuterhof de eremedaille in goud.

Kleuterschool
Ook de kleuterschool is onderdeel van de St. Jozefstichting. Deze start in 1937 in de oude R.K.-Uloschool. In 1944 wordt de kleuterschool tijdelijk opgeheven, maar na de oorlog start de school weer. Als in 1956 de Kleuteronderwijswet wordt aangenomen is er geld voor een nieuwe kleuterschool (1959) met eigen speelplaats en zandbak: Maria’s Kleuterhof. In 1978 wordt Maria’s Kleuterhof overgedragen aan de stichting R.K. Onderwijs in Hoogezand-Sappemeer. Zuster Rosalia neemt afscheid en de kleuterlokalen worden afgebroken.

Nieuw Sint Jozef
De tijden veranderen: de AOW en de Algemene Bijstandswet zijn inmiddels aangenomen. Hierdoor zijn de ouderen niet meer arm, zoals voorheen. Het aantal ouderen en kraamvrouwen groeit en er zijn dus ook meer zusters en ruimte nodig. Wederom is het tijd voor nieuwbouw. In 1963 sloopt men de oude pastorie en neemt men het nieuwe Sint Jozef in gebruik. De inzegening door de bisschop van Groningen vindt pas in 1965 plaats. De drukbezette zusters krijgen in deze tijd ook hulp van burgerpersoneel. Buiten de deuren van het Sint Jozef floreert de flower-power. Binnen Sint Jozef wordt het habijt van de zusters omgeruild voor gewone kleding. In 1974 wordt de 8000e baby geboren, maar het aantal geboorten neemt af. Hierdoor dreigt het einde van de kraamkliniek. Men doet een laatste poging om sluiting uit te stellen: handtekeningen worden verzameld en een protestmars volgt, maar het mag niet baten. De kliniek sluit op 31 december 1978.

Alleen de ouderenzorg blijft over. Door groeiende vraag naar verzorgingsplaatsen besluit men al gauw dat er nieuwbouw moet komen. Ook wordt een indicatiecommissie opgericht om te voorkomen dat mensen te vroeg naar een bejaardentehuis gaan. Men besluit het nieuwe gebouw achter het oude te bouwen, zodat de bewoners maar één keer hoeven te verhuizen. In 1986 wordt de eerste paal in de grond geslagen en begin 1988 verhuizen de bewoners. Op 7 oktober vindt de officiële opening plaats. 

Na 1979 komen er bijna geen nieuwe, jonge zusters meer uit Denekamp. Het aantal zusters neemt af en in 1995 heft men het kleine convent in Sappemeer op. De laatste drie zusters gaan terug naar Denekamp. Uit het tekort aan plaatsen in een verzorgingstehuis in de gemeente ontstaan uiteindelijk ook andere voorzieningen, zoals Tafeltje Dekje en de dagvoorziening Oetkomst. Ouderen kunnen een spelletje doen, wat eten of gewoon even onder de mensen zijn. Maar er is ook mogelijkheid om te douchen of naar de pedicure of de kapper te gaan.

Omdat er nog steeds een tekort aan plaatsen in verzorgingscentra is, openen in de jaren ‘90 Internos (1993) en Alliance (1998). Sint Jozef coördineert hiervoor de zorg- en dienstverlening. Sint Jozef is anno 2024 onderdeel van de Zonnehuisgroep Noord.