Koos van der Span kijkt met veel voldoening terug op Stolpersteine

HOOGEZAND – Met de onthulling van twee Stolpersteine - struikelstenen - op een grasveld aan de Burgemeester Bartelsstraat in Hoogezand kwam vrijdagmiddag een einde aan een periode van vijf jaar waarin die stenen ter nagedachtenis van vermoorde Joodse inwoners in de Tweede Wereldoorlog werden onthuld. 

Een einde ook aan de grote inspanningen van aanjager Koos van der Span. Vijf jaar geleden werd door hem, samen met anderen, de Stichting Herdenkingsstenen Midden-Groningen. Sindsdien zijn er 216 herdenkingsstenen gelegd in de gemeente op plekken waar in de oorlog Joden woonden en die naar concentratiekampen werden afgevoerd om vergast te worden. Vanwaar die grote betrokkenheid? Van der Span: ,,Ik heb zelf nog herinneringen aan de oorlog. Ik ben geboren en getogen in de Slochterstraat in Sappemeer en ik herinner me nog dat Duitse soldaten door de straat liepen. Ook dat Amerikaanse tanks door de straat reden en ook dat de oudste broer van mijn moeder, Klaas Woltjer die in het verzet zat, door de Duisters werd opgepakt, later in zijn rug werd geschoten door een Duitse marineofficier, op een kar werd gelegd en in Kamp Vught overleed.’’ 

Thuis had het gezin Van der Span ook onderduikers. ,,Maar ik heb ze nooit gezien’’, zegt Van der Span. Zijn betrokkenheid bij de Stolpersteine ontstond op Borg Welgelegen in Sappemeer bij de door de Odd Fellows gehouden herdenking van 75 jaar bevrijding van Auschwitz. Daar werden in de tuin de namen voorgelezen van de in deze gemeente vermoorde Joodse inwoners. Van der Span: ,,Bij de nabespreking kwam ter sprake dat we in Hoogezand geen struikelstenen hadden. Ik hield me daar al mee bezig en toen heb ik mij aangemeld om als vrijwilliger hiermee aan de slag te gaan. Daarvoor hebben we een commissie gevormd en zo is het begonnen.’’ De stichting, waar Van der Span voorzitter en penningmeester werd, werd opgericht en ook de gemeente werd erbij betrokken. ,,Ik heb veel waardering voor oud-burgemeester Hoogendoorn die zich er echt bij betrokken voelde en ook voor Erica van Lente, waar we een hele goede samenwerking mee hadden’’, zegt Van der Span. 

Behalve het leggen van de stenen is de stichting de afgelopen vijf jaar ook zeer actief geweest op scholen in de gemeente. Er werden 1750 exemplaren van het boek Anne Frank in het kort  gedrukt en verspreid onder de leerlingen van de groepen 7 en 8 van alle basisscholen in Midden-Groningen. Daarnaast werden veel gastlessen gegeven over de Holocaust. Van der Span is zeer te spreken over de reacties van de kinderen, die zich niet zelden enthousiast en betrokken voelden en zelf ook gedichten en korte verhalen, waarin ze zich uitten over die oorlogsjaren, schreven. En dat het ook wordt gewaardeerd door nazaten van vermoorde Joden, met warme reacties tot vanuit New York. 

Voor Koos van der Span is het nu klaar. Of toch niet? ,,Er heeft hier in Hoogezand-Sappemeer ooit een synagoge gestaan. Het zou mooi zijn als daar op de één of andere manier een punt van herinnering aan zou kunnen komen. Daar wordt nu in een klein comité over nagedacht. Maar ik kijk vooral terug op heel dankbaar werk dat we tot nu toe hebben gedaan.’’