Scholieren gaan op zoek naar Joodse sporen in Hoogezand-Sappemeer
AlgemeenSAPPEMEER – Het mag nooit worden vergeten het leed dat in de Tweede Wereldoorlog is aangedaan aan de Joodse bevolkingsgroep, waar miljoenen Joden in de vernietigingskampen van Nazi-Duitsland werden vermoord.
Ook schoolkinderen van nu horen de verhalen. Dertig leerlingen van groep 7 van de Theo Thijssenschool in Sappemeer zijn op zoek gegaan naar Joodse sporen in de gemeente Midden-Groningen. ,,Twee jaar en twee maanden is lang, om er niet te mogen zijn’’, schrijft de Joodse slagersdochter Julia van Geuns uit Sappemeer in de oorlogsjaren in een brief over haar onderduikperiode bij de familie Van Kampen in Jipsinghuizen. Samen met haar ouders zit Julia meer dan twee jaar verstopt in de kleine woning van de sluiswachter. Julia is één van de weinige Joden uit Hoogezand en Sappemeer, die de Tweede Wereldoorlog hebben overleefd. Na de bevrijding blijkt er van de joodse gemeenschap bijna niets meer over.
De joodse begraafplaats in Kolham ligt er verlaten bij. Langzaam verdwijnen de herinneringen aan de joodse gemeenschap uit het straatbeeld. Veel leerlingen in Hoogezand en Sappemeer zullen daarom niet weten, dat ook hun dorp een joodse gemeenschap had. Zij kennen het verhaal van Anne Frank, maar realiseren zich vaak niet dat dit in hun eigen woonplaats ook gebeurde. Het project ‘Jij mag er niet meer zijn…!’ op de Theo Thijssenschool in Sappemeer, waarin leerlingen onderzoekend leren, gaat daar verandering in brengen. De leerlingen doen in groepjes aan de hand van een opdrachtenkaart onderzoek naar de joodse geschiedenis van Hoogezand en Sappemeer. Zo verdiepen ze zich in Aletta Jacobs, de synagoge op de hoek van de Rembrandtlaan, joodse beroepen en feesten. Ook is er aandacht voor antisemitisme, deportaties, onderduiken en de treinen, die via Hoogezand, Sappemeer en Zuidbroek naar de concentratiekampen in Oost-Europa reden. Hun onderzoeksresultaten delen de leerlingen met elkaar via een muurkrant, een website, powerpoint of vlog.
De start van het project vond afgelopen week plaats op de Joodse begraafplaats in Kolham. Hier vertelde secretaris Wim A.H. Rozema van de Historische Vereniging Hoogezand-Sappemeer e.o. over de geschiedenis van de begraafplaats en de joodse bevolking in deze gemeente. De 30 leerlingen van groep 7 van de Theo Thijssenschool leerden hoe je je op zo’n speciale plek dient te gedragen, over andere lettertekens, andere jaartallen. Rozema: ,,Heel bijzonder om mee te maken hoe geïnteresseerd deze leerlingen zijn. De vragen die ze stellen, ze zijn kritisch. Indrukwekkend was het moment dat ik bij het graf van opa Simson Simons, overleden in 1937, de geschiedenis vertelde van oma Simons en haar 8-jarige kleindochter Saartje. Zij werden tijdens de Tweede Wereldoorlog opgepakt en via Kamp Westerbork afgevoerd met de ‘jeudentraain’. Aangekomen op 17 september 1943 in het vernietigingskamp Auschwitz in Polen werden oma en Saartje onmiddellijk kaalgeschoren en vergast. Hun lichamen werden verbrand, de as werd daarna in de rivier de Wisla gegooid. Eén naamloos graf! Totdat oma en Saartje een naam kregen: op de grafsteen van opa Simson Simons, achter de Meubelhallen, op de Joodse begraafplaats in Kolham.’’
